सन 2024-25 अतिरिक्त शिक्षक समायोजनाला स्थगिती; आता 2025-26 संचमान्यता झाल्यानंतरच समायोजन
महाराष्ट्रातील प्राथमिक, माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शाळांमधील अतिरिक्त शिक्षक समायोजनाबाबत शिक्षण विभागाने 29 नोव्हेंबर 2025 रोजी एक अत्यंत महत्त्वाचा आदेश जारी केला आहे.
या आदेशानुसार सन 2024-25 साठी नियोजित असलेली अतिरिक्त शिक्षक समायोजन प्रक्रिया तात्काळ थांबवण्यात आली असून आता पुढील समायोजन फक्त 2025-26 संचमान्यता (Sanctioned Posts Approval) मिळाल्यानंतरच सुरू केले जाणार आहे.
हा निर्णय शिक्षकवर्ग, शाळा व्यवस्थापन, शिक्षणाधिकारी कार्यालये आणि सर्व संबंधित घटकांसाठी अत्यंत परिणामकारक असून त्याचा राज्यातील संपूर्ण स्टाफिंग प्रक्रियेवर थेट प्रभाव पडणार आहे.
📌 शासनाने समायोजन का थांबवले? – पार्श्वभूमी
उच्च न्यायालय, मुंबई यांनी 2024-25 मधील समायोजनासंबंधी काही मुद्द्यांवर शासनास निर्देश दिले होते.
या निर्देशानुसार खालील बाबींवर पुनर्विचार करण्याची आवश्यकता निर्माण झाली—
- पूर्वी दिलेल्या संचमान्यतेतील विसंगती
- काही शाळांमध्ये दाखल झालेल्या तक्रारी
- विद्यार्थीनिहाय शिक्षक गुणोत्तराची (PTR) वास्तविक तपासणी
- तक्रारींचे पुनर्क्रमांकन व दस्तऐवजाची पुनर्घटना
- पोर्टलवरील समायोजन प्रक्रियेतील तांत्रिक त्रुटी
वरील सर्व मुद्द्यांचा विचार करून शिक्षण विभागाने 2024-25 मधील समायोजन प्रक्रिया तात्पुरती स्थगित केली आहे.
📌 आदेशातील मुख्य मुद्दे (Highlights)
- 2024-25 मधील अतिरिक्त शिक्षकांचे समायोजन रद्द / स्थगित.
- 2025-26 शैक्षणिक वर्षाची संचमान्यता पूर्ण होईपर्यंत कोणतेही समायोजन होणार नाही.
- ऑनलाइन पोर्टलवरील 2024-25 समायोजन प्रक्रिया थांबविण्याचे निर्देश.
- नवीन समायोजन प्रक्रिया पूर्णपणे2025-26 च्या मंजूर पदांच्या आधारे होणार.
- प्राथमिक, माध्यमिक व उच्च माध्यमिक तिन्ही स्तरांना लागू.
- जिल्हा, विभागीय व राज्य स्तरावर पुन्हा प्रकरणांची छाननी.
- शासनाने पूर्वी जारी केलेल्या पत्रातील विसंगतीचे पुनर्मूल्यांकन.
- विद्यार्थ्यांची संख्या, वर्ग विभाजन, विषयानुसार आवश्यक शिक्षक संख्या याची नव्याने पडताळणी.
📌 याचा शिक्षकांवर परिणाम – काय बदलणार?
1️⃣ अतिरिक्त शिक्षकांची बदली थांबणार
2024-25 मध्ये ज्यांचे समायोजन अपेक्षित होते त्यांना आता नवीन संचमान्यतेची प्रतीक्षा करावी लागेल.
2️⃣ शाळांमध्ये तात्पुरता कर्मचाऱ्यांचा तुटवडा / अतिरेक
नवीन डाउनलोड होणाऱ्या संचमान्यतेनुसार काही शाळांमध्ये:
- शिक्षकांची कमतरता भासू शकते
- तर काही शाळांमध्ये शिक्षक जादा ठरतील
3️⃣ 2025-26 मध्ये मोठ्या प्रमाणात समायोजन शक्य
संचमान्यता बदलल्यावर हजारो शिक्षकांचे स्थानांतर व समायोजन होण्याची शक्यता आहे.
4️⃣ ऑनलाइन पोर्टलची नवी आवृत्ती
समायोजन प्रक्रिया पुन्हा सुरू करण्यासाठी:
- पोर्टल अपडेट केले जाणार
- त्रुटी दुरुस्त केल्या जातील
- नव्या नियमावलीनुसार प्रक्रिया राबवली जाईल
📌 शाळांसाठी महत्वाचे निर्देश
शाळांनी आता खालील बाबी तयार ठेवणे आवश्यक आहे:
- वर्गनिहाय विद्यार्थ्यांची अद्ययावत संख्या
- विषयानुसार शिक्षकांची माहिती
- विभागवार कामकाजाची स्थिती
- मागील वर्षातील उपक्रम व अहवाल
- PTR (Pupil Teacher Ratio) ची अचूक माहिती
- शाळेचे UDISE+ अपडेट
ही सर्व माहिती 2025-26 संचमान्यतेसाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.
📌 आदेशातील महत्त्वाचा उतारा (सरळ भाषेत)
- 2024-25 मधील अतिरिक्त शिक्षक समायोजन प्रक्रिया तत्काळ थांबवावी.
- 2025-26 च्या संचमान्यतेनंतरच नवी समायोजन प्रक्रिया सुरू होईल.
- जिल्हा व विभागीय शिक्षण अधिकाऱ्यांनी याची तात्काळ अंमलबजावणी करावी.
- पोर्टलवरील जुनी प्रक्रिया रद्द समजावी.
- पूर्वी जारी पत्रातील त्रुटी सुधारून नवीन प्रक्रिया तयार करण्यात येईल.
📌 शिक्षक व शाळांसाठी पुढील दिशा
शिक्षकांनी करावे:
- कागदपत्रे तयार ठेवा
- पोर्टल अपडेट सूचनांकडे लक्ष द्या
- नवीन संचमान्यता जाहीर होण्याची प्रतीक्षा करा
शाळांनी करावे:
- विद्यार्थी संख्या बरोबर अपडेट ठेवा
- आवश्यक शिक्षकांची मागणी अचूक सादर करा
- मागील त्रुटी दुरुस्त करा
📌 निष्कर्ष
2024-25 समायोजनाला स्थगिती देण्याचा निर्णय हा शिक्षण व्यवस्थेला अधिक पारदर्शक व नियमबद्ध करण्याच्या दिशेने उचललेले पाऊल आहे.
2025-26 ची संचमान्यता जाहीर झाल्यानंतरच राज्यातील शिक्षक समायोजन पुन्हा सुरू होईल आणि यामुळे अनेक शिक्षकांच्या सेवेमध्ये मोठे बदल होण्याची शक्यता आहे.
